Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen anlaşmalı boşanma, eşlerin evlilik birliğini sona erdirme konusunda karşılıklı olarak mutabık kalmaları ve boşanmanın mali sonuçları ile müşterek çocukların durumu hakkında bir protokol ile anlaşmaları durumunda gerçekleşen boşanma türüdür.
1. Anlaşmalı Boşanmanın Kanuni Şartları
Kanun koyucu, evlilik birliğinin kolayca sarsılmasını önlemek adına anlaşmalı boşanma için kesin kurallar koymuştur:
- Evliliğin En Az 1 Yıl Sürmüş Olması: Evlilik tarihi ile davanın açıldığı tarih arasında en az 1 yıllık bir sürenin geçmiş olması zorunludur. (Düğün tarihi değil, resmi nikah tarihi baz alınır).
- Eşlerin Mahkemeye Birlikte Başvurması veya Birinin Davasını Diğerinin Kabul Etmesi: Eşlerden biri davayı açmalı, diğer eş bu davayı ve boşanma iradesini duruşmada kabul etmelidir.
- Hakimin Tarafları Bizzat Dinlemesi: Anlaşmalı boşanma davalarında eşlerin duruşmaya bizzat katılması kanuni bir zorunluluktur. Avukatlar aracılığıyla (eşler hazır olmadan) anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2018/1256 E. Kararı:"Anlaşmalı boşanma davasında, tarafların bizzat hakim huzurunda dinlenerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirilmesi zorunludur. Taraflardan biri duruşmaya katılmazsa, dava çekişmeli boşanma davasına dönüşür."
2. Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanmalı?
Protokol, anlaşmalı boşanmanın kalbidir. Eksik veya hatalı hazırlanan bir protokol, gelecekte yeni davaların (nafaka artırımı, velayet değişikliği vb.) açılmasına sebep olabilir. Protokolde mutlaka yer alması gereken unsurlar:
- Maddi ve Manevi Tazminat: Tarafların birbirlerinden tazminat talebi olup olmadığı açıkça yazılmalıdır.
- Nafaka (İştirak ve Yoksulluk): Eğer müşterek çocuk varsa çocuğun giderleri için ödenecek iştirak nafakası miktarı ve eş için ödenecek yoksulluk nafakası (veya nafaka talebinden feragat edildiği) net bir şekilde belirtilmelidir.
- Velayet ve Kişisel İlişki: Çocuğun velayetinin kime verileceği ve diğer eşin çocukla hangi gün ve saatlerde görüşeceği (kişisel ilişki tesisi) yazılmalıdır.
- Mal Rejimi Tasfiyesi: Evlilik birliği içinde edinilen malların, araçların, banka hesaplarının ve borçların nasıl paylaşılacağı karara bağlanmalıdır.